Onder het ijs

Ik ben een fan van Gisa! Boek is met veel gevoel geschreven en boeit tot de laatste pagina.

Met imponerende overtuigingskracht en met een voor andere auteurs benijdenswaardig vermogen om drukkende spanning op te bouwen, overtreft Gisa Klönne haar al zo geweldige debuut En het Woud Zwijgt (zie aldaar). Haar tweede boek, “Onder het IJs”, ontroert en raakt je, maar is vooral benauwend. Overigens een loftuiting omdat het van niveau getuigt als een auteur dit gevoel bij je naar boven kan brengen.

Judith Krieger, hoofdinspecteur in Keulen, is bijna terug van verlof na de angstige gebeurtenissen in het woud bij Keulen (zie debuut). Ze kampt met de onverwerkte emoties over haar eerdere falen als inspecteur. Vlak voordat ze haar functie weer oppakt, gaat ze in Toronto op zoek naar een verdwenen ex-klasgenote, een vogelkundige met een passie voor de nationale vogel van Canada, de IJsduiker; een niet onbelangrijk gegeven in dit boek. Nog steeds zonder haar politiebadge is Judith beperkt en loopt meer gevaar om haar doel te bereiken. Op een rotsachtig eiland - omringd door ijsduikers – lijkt ze in de val te lopen. Maar ze beleeft daar ook die zo gewenste romance, waardoor ze weer wat houvast vindt. Een mooie zijsprong in het verhaal.

Manni, ex-collega van Judith en gedegradeerd naar Vermiste Personen, is uiterst verlangend om zijn oude functie terug te krijgen. Voorlopig moet hij echter op zoek naar de 14-jarige Jonny en zijn teckel, Dr. D. De ouders zijn wanhopig, maar Manni heeft zijn bedenkingen. Bij de moeder sluimert een groeiend wantrouwen jegens haar man, want waar was hij op de middag dat Jonny verdween? Manni stort zich erin, maar het moeizame onderzoek en zijn lastige privésituatie groeien hem boven het hoofd. Een oude vrouw, Elisabeth, vindt Jonny’s teckel. Beter gezegd, haar hond vindt hem; Dr. D hangt levenloos in zijn bek. Verward en bang verzwijgt Elisabeth het voorval en begraaft de teckel.

Dieptreurig en uiterst beklemmend is het gelinkte, grauw omrande verhaal van Tim, Jonny’s beste vriend, zwaar getraumatiseerd door de wrede pesterijen op school. Tim mist Jonny’s bescherming en zijn donkere leven wordt steeds uitzichtlozer tot aan het wel zeer trieste dieptepunt in het verhaal. Ouders en school die niets zien, de onmacht van de jongen! Wóedend word je ervan. Maar wat verzwijgt Tim? Eindelijk komt Manni met hem in gesprek en ook met Elisabeth.

Judith en Manni doen ieder hun eigen onderzoek en opereren los van elkaar. Het minimale contact is eenmalig en kort, maar Klönne typeert fraai door het boek heen hun verbondenheid door wederzijdse, terloopse gedachten en herinneringen. Pas aan het eind van het boek werken ze samen en is er tijd voor een analyse van alle gebeurtenissen.

Net als in haar debuut schakelt Klönne in korte hoofdstukken van slechts enkele pagina’s van de een naar de andere persoon. Deze schrijftrant (in haar debuut nog wat rommelig) heeft me nu aangenaam verrast door het ogenschijnlijke gemak waarmee ze het doet en daarbij de aandacht weet vast te houden. Elk hoofdstuk – hoe kort ook - heeft een bepaalde diepzinnigheid. Door de meegegeven spanning en kleine cliffhangers móet je wel doorlezen.

Subtiel is de parallel die ze trekt tussen het gesar en getreiter dat Tim ondergaat en Judith’s schuldgevoel ten aanzien van haar vroegere pestgedrag naar Charlotte toe, de ex-klasgenote die ze zoekt. Ook de symboliek van de IJsduiker is mooi verwerkt: (“De mythe wil dat ijsduikers heen en weer duiken tussen het rijk van de doden en de wereld van de levenden”).

In Onder het IJs staat het aspect Verdwijning in meerdere betekenissen van het woord centraal. Klönne schrijft een mooi doordacht verhaal met diepe empathie voor haar personages. Of dit nu Judith de ijzervreter is, de ambitieuze maar terneergeslagen Manni, de ontdane en verwarde bejaarde Elisabeth, Jonny’s ondoorgrondelijke ouders, of Tim, de psychisch geknakte jongen. Het maakt niet uit. Moeiteloos verplaatst Klönne zich – en daardoor ook ons – in elk karakter.                                                                              Klönne schrijft met een beklemmende vervoering, krachtig, puur, intens en zonder overbodige opsmuk. Ik hoop dat Duitsland dit grote talent weet te waarderen.

Ik lees de thrillers van Gisa Klönne in omgekeerde volgorde, ondanks het advies van Robert, die met zijn fraaie recensies al 90% van het gras voor mijn voeten heeft weggemaaid. Een heel mooi glad gazonnetje achterlatend, uiteraard. 'Onder het ijs' (waarom deze titel, ook al is het origineel 'Unter dem Eis'? Welk ijs? De vlag dekt de lading niet! Driekwart van het boek speelt zich in de bossen rondom Keulen af ..... Welke dappere vertaler steekt zijn of haar nek eens uit?) is een zeer goed geschreven thriller. Stylistisch en technisch een tien met een griffel. De zoektocht naar Jonny en zijn 'technoteckel' Dr. D. verveelt nooit en is deskundig opgezet en zorgvuldig, maar niet langdradig beschreven. Gisa Klönne is een groot talent, dat de spanning rond het verdwijnen van kinderen zeer realistisch weet op te bouwen en alleen aan het eind van het boek wat moeite heeft om naar een vloeiende ontknoping toe te werken. De zoektocht van Judith Krieger in Canada en het gedoe rond de ijsduiker zijn leuk als tweede verhaallijn, maar niet noodzakelijk. Tenzij ze moeten getuigen van de moeite die Judith heeft om privé en zakelijk gescheiden te houden.