Vloed

De eerste week van de zomervakantie stond bij ons helemaal in het teken van het boek Vloed. Op vrijdagavond gezellig met vriendinnen naar de mooie voorstelling op het strand. Op zaterdagmiddag naar de boekwinkel om het boek te laten signeren door Susan Smit. Op woensdag met de kinderen naar de Vloed- kindermiddag. En tot slot de Vloedwandeling door Noordwijk gemaakt.

De Noordwijkse Adriana van konijnenburg blikt in het boek terug op haar leven. Adriana is de dochter van een hoteleigenaar en reder. Terwijl haar 3 broers en 3 zussen één voor één het huis verlaten  blijft Adriana alleen achter. Omdat een vrouw van stand niet hoort te werken wordt er een bezigheid voor haar gezocht. Adriana is erg geïnteresseerd in boeken en gaat een kleine bibliotheek beheren. In deze bibliotheek ontmoet zij de Noordwijkse zeeman, Jacob. Eindelijk lijkt het erop dat ze haar ware Jacob heeft gevonden...................Helaas keurt moeder Konijnenburg een huwelijk met de  visser af en gaan de geliefden ieder hun eigen weg. Jacob trouwt met de eenvoudige Betje en Adriana verloofd zich op 35 jarige leeftijd met ober Hendrik (bastaard zoon van Willem III). Ook Hendrik wordt door moeder Konijnenburg beneden hun stand bevonden en wederom geeft zij geen toestemming om te trouwen. Adriana en Hendrik trouwen toch en verhuizen naar Meppel.Hendrik heeft het erg op het geld van de familie Konijnenburg gemunt. Wanneer hij hoort dat Adriana is onterft veranderd de charmante ober in een tiran. Adriana leeft met haar 3 kinderen in armoede en besluit terug te keren naar Noordwijk. Ze huurt een eenvoudig huisje. Na haar vertrek gaat  Hendrik weer achter de rijke dammes aan.Tijdens de eerste Wereld oorlog dient Jacob in hat leger. Wanneer zijn vrouw Betje zwanger is van hun vierde kind sterft zij aan een hersenbloeding.Na de oorlog keert Jacob ook weer terug naar Noordwijk en zoekt troost bij zijn jeugdliefde, Adriana.  Eindelijk staat (bijna) niets hun liefde meer in de weg. 

Ik vond het een mooi verhaal. Ik kreeg een goed beeld van de tijd waarin mijn opa en oma  opgroeiden in Noordwijk. Het was leuk dat "belangrijke Noordwijkers" tot leven kwamen in het boek. Verder heb ik genoten van de  activiteiten die rondom het boek werden georganiseerd.  De rondwandeling van Museum Oud Noordwijk is nog steeds te maken. Na het lezen van het boek is dat een echte aanrader!

De eerste keer heb ik het boek weggelegd ik kon er maar niet in komen. Pas maanden later weer begonnen, toen kwam ik er moeiteloos doorheen.Wat een mooie historische roman heeft Susan Smit geschreven. ik waande me helemaal in het Noordwijk van 1899 ,en in het leven van Adriana de hoofdpersoon in dit boek. Om nog maar te zwijgen van de prachtige zinnen!

Vloed is een historische roman, die gebaseerd is op de familiegeschiedenis van Susan Smits eigen overgrootmoeder.

Adriana van Konijnenburg blikt terug op haar leven. Ze is geboren en getogen in Noordwijk als kind van gegoede ouders. Op haar 24e in 1899 krijgt Adriana een huwelijksaanzoek van een man, die vijftien jaar ouder is. Haar moeder en zelfs haar vader vinden het een goede partij. Adriana weigert, omdat ze niet zo wanhopig is. Haar moeder vindt het een gemiste kans. Adriana is niet verliefd op hem en bovendien wil ze veel liever lezen en schrijven dan een huishouding voeren. Haar vriendinnetje van vroeger, Jetje van der Schalk, nu Henriëtte Roland Holst is zelfs bekend geworden met haar gedichten en dat is wat Adriana eigenlijk ook wil.  

Haar zussen hebben bijna allemaal een goede partner kunnen vinden, alleen zijzelf en Mien wonen nog thuis bij hun ouders. Haar vader, hotelier en reder, verandert het vissersdorp in een mondaine badplaats door badkoetsjes op het strand te zetten en een badhotel te beginnen. Adriana gaat liefdadigheidswerk doen in de Vereniging Ons Huis, een clubhuis voor vissers om haar dagen te vullen. Als vrouw kon ze geen bestuurslid worden, maar ze kon er wel vrijwilligerswerk doen. Terwijl ze daar boeken uitleent, komt ze Jacob tegen, een visser. Ze worden verliefd, maar Jacob denkt, dat hij het Adriana niet kan aandoen om een huwelijksaanzoek te doen. Hij zou haar kapotmaken, dacht hij. Deze romance wordt heel mooi beschreven, zoals deze passage:

Hij vlijde zijn wang heel even tegen de mijne. Ik sloot mijn ogen, verrast door de onbekende aanraking van een man, en opende ze pas toen ik zijn warme huid niet meer tegen mijn wang voelde en zijn gezicht weer op gepaste afstand was.

Door het standsverschil trouwt hij toch maar een meisje van zijn eigen stand. Dan overlijdt haar vader. In een enkele week waren de twee belangrijkste mannen uit haar leven weggevallen. De Jacob  uit haar verleden was nu de enige Jacob die tot haar beschikking stond:

Ik probeerde mijn geschiedenis met hem (Jacob) te ontdoen van straatvuil en huisstof, hem schoon te poetsen en de glans terug te brengen, tot ze als een schitterende edelsteen allen licht weerkaatste en geen donker verdroeg.

De rederij en het hotel worden verkocht. Op de plek van hun oude hotel komt een gloednieuw hotel, het Palace hotel. Daar komt ze een kelner tegen, die toenadering zoekt. Hendrik is een charmeur. Hij vraagt haar ten huwelijk, maar haar moeder weigert haar toestemming. Zelfs als Adriana zwanger raakt, geeft ze niet toe. Ze wil haar zelfs onterven:

Zolang de façade intact bleef, het pleisterwerk niet werd losgetrokken, kon dit alles bestaan binnen de schijn van deugdelijkheid en kuisheid.

Ze moet vertrekken en vestigt zich met Hendrik in Meppel, waar ze drie kinderen krijgt. Hendrik blijkt een bastaardkind van Willem III te zijn. Ze was afgedaald naar zijn klasse, hij niet opgestegen naar haar klasse, zoals hij misschien gewild had. Hij was niet geboren als dubbeltje, maar als half kwartje. Adriana moest na de dood van haar moeder haar familie aanklagen en haar erfdeel opeisen. Toen bekende ze Hendrik, dat er helemaal geen geld kwam, nu niet en nooit. Dat ze was onterfd.

Na het eerste kind hielp het Hendrik en Adriana om nader tot elkaar te komen. Ze moest moeder worden om echtgenote te kunnen zijn. Later was ze inschikkelijk, voegde zich naar zijn wensen. Hij sloeg haar en ondanks dat ze eigenzinnig was, had ze toch meer behoefte aan harmonie. Ze hield haar mening voor zich. Ze kende zijn demonen en was uitverkoren hem te redden. Schrijven kwam er niet van:

Het lukte niet een ruimte naast de tijd te scheppen, zoals je doet als je schrijft, omdat de tijd voortdurend mijn aandacht vroeg…Er was altijd wel wat te doen. Henriette Roland Holst had alle ruimte om haar poëzie na te jagen, haar huwelijk werd niet geconsumeerd, bleef kinderloos… Samen zouden we een volmaakt gelukkige vrouw kunnen zijn.

De grootste zonde van mensen is niet gelukkig te zijn en omdat zij na nog twee zwangerschappen niet gelukkig is, omdat blijkt, dat Hendrik haar niet trouw is, vertrekt ze met haar drie kinderen weer naar Noordwijk, waar ze haar oude liefde terugvindt.

Gedichten had Adriana niet voortgebracht, wel leven. Je moet keren met het tij. Sommige mensen hebben het over ‘het tij keren’, maar het tij is het tij en gaat zijn eigen gang volgens zijn eigen wetten. Het enige wat je kunt doen is meegaan met de veranderingen.

Vloed is een meeslepend verhaal, om en om verteld door Adriana en Jacob. In het begin had ik moeite met de wat ouderwetse taal. Ik heb het boek een week laten liggen en toen ik er weer in begon, had ik er totaal geen moeite meer mee. Het is knap van Susan Smit hoe ze een romance op zo’n manier kan vertellen. Het is een historische roman, maar eigenlijk ook een roman over de liefde. Er worden veel historische feiten verteld. Je leert Noordwijk kennen in die periode. Hoe hun hotel is afgebroken en op diezelfde plek het Palace Hotel is gebouwd. Leuk is, dat ik er vorig jaar voor het eerst ben geweest. Ook nieuw was, dat de Bijenkorf was geopend in Amsterdam. De sociale omstandigheden komen ook aan bod. Ook vertelt ze hoe de eerste wereldoorlog uitbreekt en wat dat doet met de mensen.

De overgrootmoeder van Susan Smit heeft niets gepubliceerd, Susan Smit wel en heeft met Vloed een mooie historische roman geschreven, waar ik ondanks het wat moeilijke begin van heb genoten. Ik waardeer dit boek met  4 sterren.