Straf

 Dit is een erg mooie thriller die je blijft boeien,prachtig geschreven spannend,ontroerend en hoe Halvor de rol van Politie-inspecteur en liefdevolle vader wordt neer gezet vond ik erg goed. Dus voor mij zeker een AANRADER!!!!

Goede thriller. Ontroerend en toch ook spannend. Goed plot met op een vreemde manier toch nog gerechtigheid voor wat er allemaal gebeurd is in het verleden. Verrassende ontknoping.

Zoals op de achterkant van het boek vermeld staat: 'Het zet je in ieder geval aan het denken over een onderwerp wat ons allen raakt; pesten'.

Straf van de Noorse Birger Baug had met gemak de ondertitel Misdaad en Straf kunnen krijgen (of Schuld en Boete, zoals de oorspronkelijke titel was). Over deze historische Russische roman van Dostojevski vond ik een treffende uitspraak die ik vrij citeer: “Dostojevski deelt de mensen in twee categorieën: een eerste groep - waaronder u en ik - die de wet overtreedt en daarvoor gestraft (moet) worden. De tweede groep begaat ook misdaden maar staat boven de wet, een soort Übermensch, want voor een groter doel mag je doden”. Het is vast geen toeval dat Baug de bekende Russische roman in zijn boek Straf een figurantenrol geeft.

In een van de chicste buurten van Oslo wordt in een badhokje van het Vestkantbad het lijk van de 37-jarige Bjarne Rossvik gevonden. Wat in eerste instantie een natuurlijke doodsoorzaak lijkt, moet al gauw door inspecteur Halvor Heming als moord worden behandeld. Als binnen een week tijd nog meer moorden worden gepleegd, is dit zelfs in een plaats als Oslo een unicum en moet het team flink aan de slag. Heming voelt intuïtief een samenhang tussen de ogenschijnlijk willekeurige moorden en duikt hiervoor in het verleden van de betrokkenen. Inspecteur Heming is nog jong, aantrekkelijk voor vrouwelijke collegae, maar getrouwd en vader van drie kinderen. Aangezien zijn vrouw ook een carrière heeft, schippert hij continu tussen zijn werktijden en die van school en crèche. Want Heming haalt bijtijds de kinderen op en doet zijn deel in huis. Hier toont Baug direct zijn zwakke kant, want een gerespecteerde en bekwame rechercheur - m/v - die wordt klemgezet tussen zijn werk en gezinsprietpraat, is niet interessant. Als thrillerlezer wil ik dit soort privésores niet weten. Het lijkt een tendens te worden, omdat deze manier van schrijven meer de dagelijkse werkelijkheid zou benaderen. Maar lezen we geen fictie om juist die werkelijkheid te ontglippen? U mag het zeggen. Gelukkig blijft de schade bij Haming beperkt en wordt er een mooie kwinkslag aan gegeven. Zijn karakter komt heus niet slecht maar wel onvoldoende uit de verf. De en passant genoemde jeugdproblemen, woedeaanvallen en zijn “zwarte gat” worden nergens uitgediept en laten ons onwetend achter.

Maar ere wie ere toekomt: wat Baug veel beter kan en ook doet, is het prachtig beschrijven van de tweede, kleinere verhaallijn die teruggaat naar het jaar 1982. We belanden midden in een scène waarin de 13-jarige Kris door vijf pesterige klasgenoten te grazen wordt genomen. Dat dit een terugkerende routine is en getreiter van de grofste soort, is ons al snel duidelijk, ook al wordt niet alles expliciet beschreven. Baug geeft ons een fraaie cliffhanger aan elk einde van deze 1982-hoofdstukken. Het treiteren door de etterbakjes escaleert. Kris probeert enigszins terug te vallen op de wat oudere Gunnar en zoekt stilzwijgend zijn bescherming. Maar dan is Gunnar ziek en moet Kris alleen van school naar huis……….

De beide verhaallijnen zijn goed opgezet, vlot, en verrassend ongecompliceerd beschreven. De plot lijkt voorspelbaar maar verrast de lezer uiteindelijk toch. Baugs grote kracht is ons juist de krachteloosheid van de diep terneergeslagen Kris te laten voelen. Baug gaat hier mooi de diepte in. Kris’ broosheid en vertwijfeling raken je. Hoe wreed kunnen pesterijen zijn als het slachtoffer “best wel snapt wat er mis aan hem is” en hij het zijn moeder liever niet nog moeilijker maakt. Kris drinkt nog liever deze gifbeker tot de laatste slok leeg dan hem met haar of iemand anders te delen.

Straf is een afrekening met kwelgeesten, die ernstig getreiter als een leuke bezigheid zien. Wij weten allemaal dat dit op scholen gebeurt. Het is enigszins begrijpelijk dat daders - meestal zelf nog kinderen - niet bij machte zijn om de ingrijpende soms levenslange gevolgen voor hun slachtoffer te overzien, maar het maakt ze niet minder schuldig. Het is echter verontrustend dat ouders, scholen en andere omstanders geen flauw benul hebben en pestsignalen niet (willen?) herkennen. In een interview vertelt Baug dat een in 1999 in Noorwegen uit de hand gelopen pesterij, waar hij als journalist nauw bij betrokken was, de basis voor dit boek is geweest. Het schrijven van Straf was voor hem een soort literaire wraak en tevens een therapie. Ik begrijp nu ook goed waarom hij de intensiteit van Kris zo mooi heeft kunnen weergeven. Baugs verrassend goede debuut heeft naast de spanning ook de zo typerende, rustige uitstraling van de Scandinavische thriller. Nog wat bijschaven aan de hoofdinspecteur en dan zouden Baug en Heming wel eens twee grootheden kunnen worden.