Rusteloos land

"Rusteloos Land" is het opvallende debuut van de Britse schrijfster Belinda Bauer, waarvoor zij in 2010 meteen de Gold Dagger Award kreeg. In haar nawoord vertelt de auteur dat ze aanvankelijk niet de bedoeling had een thriller te schrijven, maar wel een roman over een jongetje en zijn oma. Het  resultaat is een spannende roman geworden, een literaire thriller met een originele verhaallijn, geschreven met veel gevoel voor inleving...

Samen met zijn lusteloze, verbitterde moeder en zijn afwijzende, norse oma leidt de twaalfjarige Steven Lamb een arm, mistroostig en uitzichtloos bestaan in het plaatsje Shipcott. Maar Steven heeft een hoopgevende dwanggedachte. Hij denkt zijn moeder en oma gelukkig te kunnen maken als hij de resten kan terugvinden van zijn oom Billy, die achttien jaar eerder op elfjarige leeftijd werd vermoord door de pedofiele seriemoordenaar Arnold Avery. En dus graaft Steven de ene put naast de andere op de heide van Exmoor, waar oom Billy vrijwel zeker werd begraven, net als zes andere slachtoffertjes van wie de lijken destijds wèl werden teruggevonden. Maandenlang offert hij al zijn vrije tijd op, maar zonder resultaat. En dan neemt hij een stoutmoedig besluit. Hij schrijft een brief aan Arnold Avery in de gevangenis, en vraagt hem, zonder zijn eigen identiteit bekend te maken, om hulp. Dit is het begin van een kat-en-muisspel en een cryptische briefwisseling tussen een wanhopige jongen die zich van geen kwaad of gevaar bewust is, en de manipulatieve pedofiel die eropuit is de jongen in zijn macht te krijgen, en zelfs meer dan dat...

In de eerste hoofdstukken leidt de schrijfster ons met veel gevoel voor psychologische diepgang binnen in de denkwereld van een twaalfjarige knaap. Steven Lamb heeft zijn maatschappelijke achtergrond niet mee, is vermoedelijk de armste jongen uit zijn klas en hij wordt geregeld gepest. Hij moet opgroeien in een gezin dat nog altijd pijnlijk gebukt gaat onder de dramatische gebeurtenis van achttien jaar eerder. Maar het naïeve zelfvertrouwen en de onwrikbare moed waarmee hij van zijn familie weer een warm en gezellig nest wil maken, is ontroerend en bewonderenswaardig. Steven Lamb is voorwaar een bijzondere jongen!

Zo liefdevol als zij haar personage Steven omschrijft, zo koel en zakelijk daalt Belinda Bauer af in de donkere geest van Arnold Avery. Deze pedofiele seriemoordenaar heeft geen moreel waardebesef, is volkomen gevoelloos (tenzij voor zichzelf), heeft geen berouw over zijn daden, is intelligent en uitermate manipulatief en koestert de herinneringen aan zijn moorden als een waardevol bezit. Op de hele wereld is niets zo genotvol als dit: een kind ontvoeren, er wat mee spelen, en dan afmaken!

Het onschuldige, goedaardige, eerlijke en onbezoedelde karakter van de jonge Steven en de verrotte, perverse, egoïstische en monsterachtige geest van Arnold Avery houden het verhaal lange tijd mooi in evenwicht. De spanning rijst op uit de vraag wie de overhand zal krijgen.

Ondanks de originaliteit van het verhaal, de mooie, poëtische en toch pretentieloze taal die de schrijfster hanteert, de goed gestructureerde opbouw, de geloofwaardige karaktertekeningen, en de intelligente psychologische ontrafeling van de psyche van een kind en van een pedofiele seriemoordenaar, kreeg het verhaal nooit echt greep op mij. Dit boek uitlezen vergde inspanning, en dat verwonderde mij omdat het toch alle elementen van een uitstekende thriller in zich meedraagt. Ik las "Rusteloos Land" onmiddellijk na "De vrouw in de kooi" van Jussi Adler-Olsen, en vermoedelijk heeft de al te felle overgang van die adrenalinepompende thriller naar dit intimistisch vertelde verhaal mijn leeservaring negatief beïnvloed. Ongetwijfeld heeft ook dit mijn oordeel overschaduwd: ergens in het eerste deel van het boek stuitte ik op een technische onvolkomenheid, een klein onopvallend detail  waar overigens iedereen overheen leest (zie alle andere recensies). Dat wil ik dan ook zo houden, maar op mij had dit wel het effect van een irritante mug die de hele rest van het verhaal rond mijn hoofd is blijven zoemen.

Ik geef toe dat mijn oordeel ten dele gekleurd wordt door externe omstandigheden, maar het blijft een feit dat ik met dit boek heb moeten worstelen, en daar kan ik niet omheen. Drie sterren.