Wolf Hall

Hilary Mantel heeft met 'Wolf Hall’ een meeslepende historische roman geschreven.

 De roman vertelt over personen en gebeurtenissen in de zestiende eeuw rond het Engelse Huis Tudor. Thomas Cromwell en zijn tijdgenoten krijgen zo overtuigend vorm, dat vergeten zou kunnen worden dat men fictie leest en niet persoonlijk ter plekke deel uitmaakt van de geschiedenis.

De lezer wordt meteen bij aanvang van het verhaal een bestaan van gewelddadigheid binnengeleid en is er getuige van hoe een jongen op brute wijze wordt afgeranseld door zijn dronken vader.                                                                                                                                      De jongen, Thomas,  heeft genoeg van een leven vol wreedheid onder het dak van zijn vader en hij trekt de wereld in.

Cromwell heeft zich van jeugd naar volwassenheid ontwikkeld van knecht tot advocaat en niets ontziend politicus. Hij spreekt zijn talen vloeiend en heeft daarbij een uitgebreide kennis van het Latijn. Geweld wordt door hem niet geschuwd, hij  is zelfbewust  en meedogenloos . Maar daarnaast is Thomas een liefhebbend echtgenoot en vader, van tijd tot tijd door twijfels overmand.

De  volwassen Thomas Cromwell  is de vertrouweling van  bisschop Thomas Wolsey die op het punt staat van zijn bisschoppelijke troon gestoten te worden. Koning Henry VIII heeft bij de paus een verzoek ingediend om zijn huwelijk met Catharina van Aragon ongeldig te verklaren vanwege het uitblijven van een mannelijke troonopvolger. De Paus  weigert. Henry stelt Wolsey  verantwoordelijk en laat zijn belangrijkste man ombrengen wegens hoogverraad. Thomas Cromwell  wordt nu de adviseur van Henri VIII.  Na een jarenlange strijd Engeland tegen elke prijs te hervormen valt ook Cromwell in ongenade bij de koning: “Man Is Wolf to Man”

HilaryMantel geeft in haar roman zo nauwkeurig mogelijk de historische feiten weer. Desondanks is er van een saai geschiedenisboek geen sprake, wel van een inzichtelijke roman. De scènes in het boek volgen elkaar in hoog tempo op, waardoor het  verhaal doorlopend spannend blijft. Politieke aangelegenheden aan het hof worden afgewisseld met privémomenten op Austin Friars. Daarnaast verstaat zij de kunst om met sterk beeldend taalgebruik inzicht te geven in de gevoelswereld en drijfveren van de hoofdpersonen. ‘Hij denkt terug aan Grace, op het einde van haar avond als engel: in het licht van het haardvuur, haar gezichtje bleek van vermoeidheid, haar eigen ogen schitterend en die van haar pauwenvleugels glanzend als topazen in de vuurgloed, goud, omfloerst’, blz. 188

Ook kent Mantel  humor, zoals op blz. 31 waar zij schrijft: ‘Hij kan maar moeilijk accepteren dat onroerend goed niet in geld kan worden omgezet met eenzelfde snelheid en gemak als waarmee hij een hostie in het lichaam van Christus verandert’.

De taal is niet aangepast aan de geschiedenis, waardoor de historische roman zich laat lezen als verhaal van vandaag, inclusief roddel en achterklap.  Daarbij houd ik de overtuiging van Wolsey in gedachten: ‘probeer altijd te weten te komen wat mensen onder hun kleren dragen, want het is niet alleen hun huid’,  blz. 110.

Met Wolf Hall ben ik een fantastische leeservaring rijke, voor een niet te onderschatten deel te danken aan het prachtige vertaalwerk van  Ine Willems

Het boek speelt in Engeland rond 1520 en is  geschreven uit het perspectief van Thomas Cromwell.  Het begint  met zijn  jonge leven.  Mishandeld door zijn vader, een alcoholist, vlucht hij van huis.  Tijdens zijn omzwervingen leert hij verschillende talen, kweekt hij  een fenomenaal geheugen en wordt hij  de rechterhand van kardinaal Wolsey, belangrijkste raadsgever van Henry VIII.

Engeland staat voor een  catastrofe, want als Henry VIII geen mannelijke troonopvolger heeft dreigt er een burgeroorlog.  Henry VIII wil zich daarom laten scheiden van Katharina van Aragon.  Heel Europa en de paus zijn tegen deze scheiding.  Daar Wolsey hem hiermee niet kan helpen, komt er een eind aan diens macht.  Door geïntrigeer, corruptie , intimidatie baant Cromwell zijn weg als een van de machtige mannen naast Henry VIII.

Ik heb  Thomas Cromwell kennen als een keihard politicus, ambitieus, charmeur, een vechter, iemand die mensen kan doorzien, een man die het beste voorheeft met iedereen (zeker familie en vrienden) en ondertussen steeds machtiger wordt, een tegenstelling met wat ik opgestoken heb uit mijn geschiedenislessen.

Wolf Hall is een geweldig boek (alleen al om de lijvigheid), ’t is wel even wennen aan de ongewone stijl en aan  de verschillende karakters die naar voor gebracht worden, maar hiervoor is er de handige hulp achteraan in het boek, een kleine “wie is wie”. 

Het boek draait om het leven van Thomas Cromwell en vertelt de geschiedenis van Engeland ten tijde van Henry VIII. Deze koning heeft de vrouw van zijn overleden broer Arthur getrouwd, maar omdat hij geen zoons bij haar krijgt dreigt er een probleem voor wat betreft de troonopvolging. Via een kunstgreep wordt geprobeerd deze scheiding toch mogelijk te maken, waarna Henry VIII zal kunnen huwen met Anna Boleyn, die door de koning obsessief begeerd wordt. Gemanipuleer en gemarchandeer met wetten en bijbelse principes  is aan de orde van de dag. Tegelijkertijd is er in die tijd het begin van de kerkhervorming, die ook zijn invloed heeft op de situatie in Engeland.

Thomas Cromwell, mishandeld door zijn vader, neemt de benen en gaat zwerven door diverse landen. Hij werkt zich op van koopman tot jurist, komt terug naar Engeland en raakt bevriend met Thomas Wolsey, die kardinaal was en tevens Lord Chancelor, een titel die hem een grote politieke macht gaf. Thomas Wolsey was nauw verbonden aan het hof van Hendrik VIII en gebruikte zijn invloed bij de paus om een scheiding te bewerkstelligen, maar slaagde daar niet in, omdat de paus ook zijn politieke belangen had.

De vriendschap tussen Cromwell en Wolsey was een innige vriendschap. Hij kon echter niet voorkomen dat Wolsey uiteindelijk gedegradeerd werd en, in de dagen dat hij als gevangene afgevoerd werd, stierf.

Daarna weet Cromwell sympathie en aanzien bij Henry VIII te wekken en zijn aanzien bij Henry VIII stijgt in de loop van de jaren naar steeds groter hoogte en wordt omgezet in steeds belangrijker posities. Hij wordt meer en meer de vertrouweling van de koning.

Het verhaal over Cromwell’s  leven aan het hof wordt afgewisseld met zijn leven op Austin Friars, zijn huis en thuisfront, de plek waar hij, volgens dit verhaal, zo graag vertoefde met zijn gezin en allen die hem daar dienden. 

Cromwell komt naar voren als een man met levenservaring, kundig in alles wat hij doet. Een man ook die niet bang is, maar tegelijkertijd een gevoelvol persoon, die houdt van zijn dierbaren en een oprechte vriend is voor de oprechten.

De kracht van het boek zit in de levendige beschrijving. De schrijfster laat je plaatsnemen in de tijd en de situaties. Wolf Hall is een  boek dat een belangrijk stuk geschiedenis vertelt in een levendige stijl: een boeiend en tegelijkertijd leerzaam verhaal.