Benjamin Schillings Droom van Rolf Lappert

Hoewel ik de leeftijd van Karl dichter nader, kan ik mij volledig inleven in het groeiproces dat Benjamin Schilling doormaakt aan de vooravond van zijn volwassenheid op de leeftijd van bijna zeventien jaar.

Na de dood van zijn vader is Ben op vijftienjarige leeftijd door zijn moeder gedropt bij grootvader Karl, van vaders kant. Voor de vorm als leerling-tuinder, maar voor Ben lijkt het gedrag van moeder Betty meer op een weggeefactie, opdat zij zich zonder al te veel hartzeer aan haar artistieke aspiraties als jazz zangeres kan overgeven.

Ben haat zijn leven met terugkerende regelmaat en zijn benadering van het tuindersvak grenst aan onverschilligheid.

“Ik kan een bosanjer van een rotsanjer onderscheiden en even goed omgaan met een veldhak als met een cultivator. Wat ik hier niet heb geleerd, is hoe de wereld daarbuiten functioneert en hoe een naakt meisje voelt.” Blz.10

Met een vleug cynisme, op uitgekiende wijze aangevuld met een dosis droge humor, schets Rolf Lappert een sfeer van gelatenheid die als een benauwende mist hangt over het bestaan van Benjamin Schiller en de 24 overige inwoners van het plaatsje Wingroden bijna aan het einde van de wereld, waar vroeger een grindafgraving voor leven zorgde.

Het plaatsje wordt bevolkt door de meest uiteenlopende typen mannen en door Anna, de vrouw van Georgie de krankzinnige Rus.

De geniale automonteur, de Pool Pjotr, heeft aan Ben alles geleerd wat hij weten moet over motoren, aandrijvingen en uitlaten. Ben hoopt ooit nog een ander leven te krijgen, een leven waar hij blij is met een mooie ochtend waarop de zon schijnt en er een lichte bries waait als hij in zijn opgeknapte Volkswagenbus op weg is naar Berlijn of Hamburg en misschien wel Afrika.

Maar van weggaan is voorlopig geen sprake nu Ben verantwoordelijk is voor zijn dementerende opa. Hij leeft zijn leven grotendeels in stil protest en grote ergernis en hij slijt zijn dagen in gezelschap van de oudere mannen in het dorp zoals daar zijn Kurt, Willi, Otto, Horst of Maslow, die met zijn energie en fantastische bedenksels probeert Wingroden terug op de kaart te zetten en Jojo die hopeloos verliefd is op Anna.

En dan is er nog Lena en onder haar invloed neemt Ben een beslissing, waarvan hij eerder niet heeft durven dromen. Hij ontdekt de betekenis van het begrip vrijheid. Nu hij het leven beter begrijpt is Ben bereid zijn eerder genomen besluit te herzien. Het inzicht dat hij als persoon de moeite waard gevonden wordt doet hem tevens beseffen dat hij de tijd heeft en kan wachten.

Rolf Lappert heeft een prachtig ingetogen roman geschreven over knellende familiebanden, over hunkeren naar geborgenheid, over het ontdekken van sexualiteit, over de betekenis van vriendschap en over de roep van vrijheid op weg naar volwassenheid.

Ik houd van de enigszins sinistere sfeer die bepalend is voor het verhaal en die ik me herinner uit zijn vorige roman ‘Naar huis zwemmen’.

Rolf Lappert verrast de lezer met zijn onderkoelde toon op een intensiteit, waarbij hij alle sentiment achterwege laat.

Welke acties Ben ook onderneemt- uit woede of uit teleurstelling en frustratie- steeds winnen begrip en sympathie het van veroordelen.

Voor jong en oud is het onmogelijk om Wingroden te passeren zonder een boek lang bij ‘Benjamin Schillings Droom’ stil te staan, waarbij Jan Bert Kanon verantwoordelijk is voor een fijne vertaling.

‘De Reddingsboot’ van Charlotte Rogan

“Het was niet de zee die wreed was, het waren de mensen. Waarom moeten we daar nog verbaasd over doen?” Blz.267

In 1914, twee jaar na de ramp met de Titanic, lijdt de oceaanstomer Empress Alexandra schipbreuk.

Reddingsboot 14, formeel berekend op 40 opvarenden maar met een werkelijke opvangcapaciteit voor 32 personen, biedt plaats aan 39 personen.

John Hardie die op de Empress Alexandra orders in ontvangst nam van kapitein Sutter, neemt het bevel over de reddingsboot met aan boord een ruime meerderheid aan vrouwen. Onder hen bevinden zich Grace Sachs en mevrouw Grant.

Uit het dagboek van Grace Sachs die met haar kersverse echtgenoot Henry Winter op weg is om voorgesteld te worden aan haar schoonfamilie, vernemen we wat er is voorgevallen tijdens 21 ongekend zware dagen op zee.

Grace schrijft het dagboek op advies van haar advocaat William Reichmann terwijl zij haar dagen doorbrengt in de gevangenis in afwachting van de hoorzitting die volgt op de aanklacht moord met voorbedachten rade.

21 dagen op zee in een reddingsboot beschreven in sobere maar doeltreffende bewoordingen zijn synoniem aan een zinderend debuut van Charlotte Rogan.

Grace Sachs heeft als belangrijkste doel in het leven gesteld om haar bestaan in redelijke welstand veilig te stellen. Zij schroomt hierbij niet om het welzijn van anderen ondergeschikt te maken aan haar eigen belang. Het huwelijk met Henry Winter, een bemiddelde bankier is haar beloning.

Nadat de Empress Alexandra schipbreuk geleden heeft en Grace voor het moment gered is, ziet zij zich gedurende de 21 dagen in de reddingsboot voor vraagstukken gesteld, waarop zij geen eensluidend antwoord heeft. Zij vraagt zich voortdurend af wie aan boord de sterkste troeven in handen heeft en onder welk bevel haar toekomst gewaarborgd is. Niet alleen de reddingsboot schommelt hevig, ook Grace en haar medepassagiers schommelen om het hardst.

Onderhevig aan een zorgvuldig opgevoerde spanning kan ook de lezer niet voorbij gaan aan de vraag onder welke omstandigheden bepaald menselijk gedrag nog gewenst te noemen is, welke te maken keuzes nog acceptabel zijn als het gaat om overleven.

Charlotte Rogan heeft met ‘De Reddingsboot’ veel meer gedaan dan een spannend debuut schrijven. Met fijnzinnig taalgebruik, waarmee zij niettemin huiveringwekkende momenten van tastbare wreedheid weet neer te zetten, beschrijft zij de verschillende karakters in hun wens tot overleven en een daarmee gepaard gaande psychische naaktheid. Haar beschrijving van de diaken op blz. 28 is voor mij een van de vele voorbeelden van haar schrijftalent.

Misschien had ik het moeten voorvoelen, maar ik ben volledig verrast door de keuze die Grace in het laatste hoofdstuk maakt met het oog op haar toekomst.

‘Ik vroeg me af of illusies en geluk de enige dingen waren waarop je kon hopen, want ik moest wel concluderen dat de wereld vol fundamentele, ontstellende gevaren zat. Het was een les die ik nooit zou vergeten.” Blz.75

Het is aan Kees Mollema te danken dat de vele mooie zinnen ook in de Nederlandse vertaling mooi gebleven zijn.

Fauna van Alissa York.

“Degene die dit heeft opgehangen heeft weinig hart voor bomen: het papier is met een nietmachine in een levend stuk schors geramd.” Blz.31

Het getormenteerde hart van zowel mens als dier krijgt ruim aandacht in Alissa York’s Fauna, waarbij leren vertrouwen en leren liefhebben de sleutelwoorden zijn in deze roman.

Edal Jones, ambtenaar bij het natuurbeheer en met ziekteverlof volgt op een van haar eenzame fietstochten de dakloze tiener Lily en haar hond Billy en komt zo voor het hek te staan van autosloperij Howell, gelegen aan de rand van Don Valley in Toronto.

Ze ontdekt dat Richmond Hill, in het dagelijks leven Guy, behalve aan autowrakken ook onderdak biedt aan hulpeloze dieren en in sommige gevallen zelfs een laatste rustplaats aan overleden dieren. Hij wordt daarbij geholpen door andere rusteloze, hulpeloze en eveneens beschadigde mensen die elkaar bij toeval hebben ontmoet.

Edal heeft zware hindernissen te nemen voordat zij zich met behoud van haar reserve durft aan te sluiten bij het groepje dat wordt gevormd door Guy, Lily en Stephen. Ze worstelt onder meer met het gegeven dat de geïmproviseerde opvang voor dieren niet voldoet aan de vele wettelijke bepalingen waaraan zij zich als ambtenaar te houden heeft.

Later in het verhaal maakt ook dierenartsassistente Kate deel uit van de groep, waar het samen eten en het voorlezen uit het ‘Jungleboek’ van Joseph Rudyard Kipling een sterk verbindende schakel blijkt te zijn.

De spanning binnen de groep neemt toe als blijkt dat ‘S.O.S Coyote’ het niet alleen laat bij het uiten van dreigementen via berichten op internet, aanvankelijk alleen gelezen en beantwoord door ‘Soldierboy’ Stephen. Op pijnlijke wijze wordt het duidelijk dat hij deze dreigementen ook werkelijk uitvoert: coyotes worden door hem verminkt en afgemaakt. Het trieste verhaal van ‘S.O.S Coyote’ Darius loopt, net als de levenservaringen van het individuele groepslid, als een rode draad door het verhaal. De behoedzame benadering van de groepsleden onderling leidt uiteindelijk tot een groeiend vertrouwen en geloof in leven en natuur.

Hoewel ik als 100 % stadsmens mogelijk extra tijd nodig had om me het natuurgeweld in het boek eigen te maken en ik daarnaast mijn bezwaren aan de kant heb moeten zetten tegen de zwaar aangezette beschrijvingen van dier en natuur, heeft het gelaagde verhaal met goed uitgewerkte karakters mij tot het einde weten te boeien en herkende ik de opluchting die Edal toonde toen zij het reptiel ongeschonden onder de pick-up vandaan haalde.

Een aangrijpend verhaal dat zonder twijfel het hart van stads- en natuurmens raakt, in een mooie vertaling van Anne Jongeling 

‘De Goden van Gotham’ van Lyndsay Faye

“Mensen zoals jij en ik hebben geen tijd om lang stil te staan bij de dingen die ons kwetsen of besmeuren. We gaan gewoon door, in New York is nooit iets echt schoon”, klinkt het uit de mond van Tomothy Wilde.

In 1845 wordt na een periode van groeiende criminaliteit het NYPD opgericht. De hemelsbreed van elkaar verschillende broers Valentine en Timothy Wilde zijn dragers van de koperen ster binnen deze eerste politiemacht van New York. Hoewel ieder op zijn eigen wijze, zijn beiden door brand voor het leven getekend. Valentine bekleedt een hoge functie binnen de politiemacht, Timothy krijgt als werkterrein de slechtste wijk van New York toegewezen.

In Ierland breekt in dezelfde tijd een schimmelinfectie uit die veel schade toebrengt aan de aardappeloogst, het basisvoedsel voor de Ierse pachtboeren. Zij zien hun bestaan niet langer verzekerd en weten zich door honger en armoede gedwongen grenzen te verkennen.

In de nacht van 21 augustus 1845 valt Bird, op blote voeten en haar hemd besmeurd met bloed, het bestaan van voormalig barman Timothy Wilde binnen zonder het bijbehorend verhaal uit de doeken te willen doen. Hij neemt haar desondanks in bescherming en dank zij een groeiend vertrouwen onthult zij stukje bij beetje een onvoorstelbaar wrede geschiedenis aan de kersverse politieman.

Een geschiedenis die de haat tegen de hordes Ieren die New York lijken te overspoelen sterk doet aanwakkeren.

Een valse geschiedenis, waarbij niet alleen het leven van zijn grote liefde gevaar loopt maar waarbij hij ook zijn eigen leven niet zeker is.

Nadat Timothy Wilde de serie gruwelijke misdrijven heeft opgelost en de betrokken personen naar eigen inzicht heeft beoordeeld en dienovereenkomstig heeft behandeld begrijpt hij ineens dat zijn droom om op een veerboot over de Hudson te varen altijd een droom is geweest over ergens anders zijn. In werkelijkheid heeft hij nooit de moeite genomen om te onderzoeken waar hij wil zijn. Zoals immigranten wel zelf beslissen waar ze willen thuishoren, ook al kunnen ze daarbij de dosis geluk in hun leven niet vooraf bepalen.

Voor het eerst in zijn leven heeft hij het gevoel dat hij bewust voor iets heeft gekozen, voor het eerst sinds zijn aantreden voelt hij zich werkelijk een politieman in New York en hij trekt het beschermende masker van zijn gezicht, een groots gebaar van diep symbolische waarde.

Lyndsay Faye heeft mij van begin tot eind weten te boeien met een triest, maar ongelooflijk spannend misdaadverhaal tegen de historische achtergrond van het New York rond 1845.

Haar beschrijving van corruptie, drankmisbruik en prostitutie spreekt me bijzonder aan, een briljante sfeerimpressie zoals ik die ook ken uit de tv serie Boardwalk Empire, die speelt in Atlantic City rond 1920.

De strijd die woedt tussen Protestanten en Katholieken wordt aan het begin van elk hoofdstuk geduid in korte maar pakkende citaten, door mij ervaren als een waardevolle toevoeging aan het geheel.

Een pakkend boek in een fijne, prettig te lezen vertaling van Maaike Bijnsdorp en Lucie Schaap.